Trong đạo lý truyền thống của người Việt, tình cảm gia đình luôn được đặt lên hàng đầu. Khi thấy con cái, cha mẹ hoặc người thân lỡ bước phạm sai lầm, phản xạ tự nhiên của nhiều người là tìm cách bảo vệ, che chở. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, hành vi này có thể vô tình đẩy người thân vào vòng lao lý.
Vậy pháp luật hiện hành quy định thế nào về tình thân trong vụ án hình sự? cụ thể là người che giấu tội phạm là ông bà, cha mẹ thì có bị xử lý không? Ban biên tập Tổng đài pháp luật sẽ cùng bạn tìm lời giải đáp ngay sau đây.
>>> Hãy để các luật sư của chúng tôi đồng hành cùng bạn trong mọi vấn đề pháp luật, mang lại sự an tâm và bảo vệ quyền lợi tối đa!
Quy định của pháp luật về việc che giấu tội phạm đối với người thân
Để bảo vệ các giá trị đạo đức gia đình, pháp luật Việt Nam đã có những quy định mang tính nhân văn đặc thù dành riêng cho những mối quan hệ thân thiết.
Căn cứ vào khoản 2 Điều 18 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), những người sau đây không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi che giấu tội phạm:
- Ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột.
- Vợ hoặc chồng của người phạm tội.
Quy định này thừa nhận thực tế rằng, việc yêu cầu một người phải tố giác hoặc không được giúp đỡ người thân ruột thịt là điều rất khó khăn về mặt tâm lý và đạo đức.
Những trường hợp ngoại lệ: Khi tình thân không còn là “lá chắn”
Mặc dù có chính sách khoan hồng, nhưng quyền miễn trừ này không phải là tuyệt đối. Có những “lằn ranh đỏ” mà nếu bước qua, ông bà, cha mẹ vẫn sẽ bị xử lý hình sự như bình thường.
Che giấu các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Nếu người thân phạm các tội liên quan đến an ninh quốc gia (như phản bội Tổ quốc, hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân…), thì bất kể mối quan hệ huyết thống là gì, người che giấu vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Che giấu các tội đặc biệt nghiêm trọng
Theo quy định mới nhất, nếu người phạm tội thực hiện các hành vi thuộc nhóm tội đặc biệt nghiêm trọng (có khung hình phạt cao nhất trên 15 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình), ông bà hay cha mẹ cố tình che giấu vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm. Một số tội điển hình bao gồm:
- Tội giết người.
- Tội cướp tài sản.
- Tội mua bán trái phép chất ma túy quy mô lớn.
- Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm của con người với tính chất dã man.
Có sự bàn bạc, hứa hẹn từ trước
Nếu ông bà, cha mẹ không chỉ che giấu sau khi tội phạm xảy ra mà đã có sự bàn bạc, hứa hẹn trước (ví dụ: “Con cứ đi cướp đi, về đây bố giấu cho”), thì hành vi này không còn là tội “Che giấu tội phạm” đơn thuần nữa. Lúc này, người thân sẽ bị coi là Đồng phạm với vai trò giúp sức và chắc chắn sẽ bị xử lý hình sự nghiêm khắc.
Hình phạt áp dụng nếu vi phạm vào trường hợp loại trừ
Nếu hành vi che giấu của ông bà, cha mẹ rơi vào các trường hợp ngoại lệ nêu trên, mức hình phạt vẫn được áp dụng theo Điều 389 Bộ luật Hình sự năm 2015:
- Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
- Phạt tù từ 06 tháng đến 07 năm tùy theo mức độ nghiêm trọng của tội phạm gốc mà họ che giấu.
Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: “Chúng ta cần phân biệt rõ giữa ‘im lặng’ và ‘hành động’. Nếu ông bà, cha mẹ chỉ im lặng không báo công an thì thường thuộc diện được miễn trách nhiệm về tội không tố giác. Nhưng nếu chủ động tiêu hủy vật chứng, xóa dấu vết hiện trường hoặc cung cấp phương tiện cho con cái bỏ trốn thì đã cấu thành tội che giấu. Trong những trường hợp tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, sự bao che này không giúp ích được gì cho người thân mà còn khiến cả gia đình cùng rơi vào thảm cảnh tù tội.”
>>> Đừng chần chừ, giải pháp pháp lý tốt nhất từ luật sư đang chờ bạn – đặt lịch tư vấn ngay hôm nay!
Kết luận
Câu trả lời cho việc người che giấu tội phạm là ông bà, cha mẹ thì có bị xử lý không là: CÓ, nếu rơi vào nhóm tội đặc biệt nghiêm trọng hoặc xâm phạm an ninh quốc gia. Tình thương cần đi đôi với sự hiểu biết pháp luật để không biến sự giúp đỡ thành một bản án nghiệt ngã.
Hy vọng thông tin từ Tổng đài pháp luật đã giúp anh/chị nắm vững quy định để bảo vệ bản thân và gia đình. Nếu bạn đang có người thân vướng vào vòng lao lý và băn khoăn về cách xử lý tốt nhất, hãy nhấn nút đặt lịch để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của chúng tôi.
>>> Nhanh tay đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi để được giải đáp mọi thắc mắc pháp lý, đảm bảo quyền lợi và sự an tâm cho bạn!
