Người thừa kế không liên lạc được có được chia di sản không? là vấn đề thường gặp khi một người trong hàng thừa kế đi khỏi nơi cư trú, ở xa hoặc mất liên lạc trong thời gian dài. Theo quy định pháp luật, việc không liên lạc được không đồng nghĩa với việc người đó mất quyền hưởng di sản. Khi phân chia thừa kế, phần quyền của người này vẫn cần được xác định và bảo đảm theo quy định.
Người thừa kế không liên lạc được có được hưởng di sản không?
Theo Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế là cá nhân phải còn sống tại thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết.
Vì vậy, nếu người thừa kế vẫn còn sống và thuộc diện được hưởng di sản thì việc không liên lạc được, không có mặt khi phân chia di sản hoặc không xác định được nơi ở không làm mất quyền thừa kế của họ.
Người mất liên lạc có mất quyền hưởng di sản không?
Không. Mất liên lạc không phải là căn cứ để xác định một người từ bỏ quyền hưởng di sản.
Ví dụ, ông A chết để lại tài sản cho ba người con B, C và D. Sau khi ông A qua đời, gia đình không liên lạc được với D. Nếu D vẫn còn sống và có quyền thừa kế thì D vẫn có quyền đối với phần di sản của mình.
Các đồng thừa kế B và C không thể chỉ vì không liên lạc được với D mà tự xác định D không còn quyền hưởng di sản.
Có được chia di sản khi một người thừa kế vắng mặt không?
Có thể thực hiện việc phân chia di sản nếu có phương án bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người vắng mặt. Tuy nhiên, không được tự ý chia phần di sản mà người đó có quyền hưởng cho những người khác.
Nếu người thừa kế vẫn liên lạc được nhưng không thể trực tiếp tham gia, họ có thể xem xét ủy quyền cho người khác thực hiện công việc liên quan đến việc nhận và phân chia di sản.
Trường hợp hoàn toàn không thể liên lạc thì cần căn cứ vào tình trạng pháp lý cụ thể của người đó để có hướng xử lý phù hợp.
Xử lý thế nào khi người thừa kế không liên lạc được?
Khi một đồng thừa kế mất liên lạc, trước hết cần xác định người đó còn sống hay không và có thuộc diện hưởng di sản hay không. Nếu vẫn xác định được người đó còn sống, phần di sản của họ phải được bảo đảm.
Người thừa kế không liên lạc được có thể ủy quyền cho người khác không?
Chỉ có thể ủy quyền khi người thừa kế vẫn liên hệ được và tự mình xác lập việc ủy quyền.
Người thừa kế có thể ủy quyền cho người khác:
- Tham gia thỏa thuận phân chia di sản;
- Ký văn bản nhận hoặc phân chia di sản;
- Nhận phần tài sản được hưởng;
- Thực hiện thủ tục sang tên nhà đất;
- Làm việc với cơ quan nhà nước trong phạm vi được ủy quyền.
Nếu gia đình hoàn toàn không liên lạc được với người thừa kế thì không thể tự ý lập văn bản ủy quyền thay cho họ.
Nhận xét củaLuật sư Đặng Quý Tiên: Cần phân biệt trường hợp “không có mặt” với “không liên lạc được”. Nếu vẫn liên hệ được, việc ủy quyền có thể giúp giải quyết thủ tục thừa kế thuận lợi hơn. Nếu mất hoàn toàn liên lạc thì cần xác định tình trạng pháp lý của người đó trước khi xử lý phần di sản liên quan.
Khi nào có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người thừa kế mất tích?
Theo Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015, một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết thì người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó mất tích.
Việc một người bị tuyên bố mất tích phải được thực hiện theo thủ tục tại Tòa án. Không thể chỉ dựa vào việc gia đình không liên lạc được trong một khoảng thời gian để tự xác định người đó đã mất tích về mặt pháp lý.
Khi nào có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người thừa kế đã chết?
Trong các trường hợp đáp ứng điều kiện theo Điều 71 Bộ luật Dân sự 2015, người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố một người đã chết.
Khi có quyết định của Tòa án tuyên bố chết, việc xác định quyền thừa kế đối với tài sản của người đó sẽ được thực hiện theo quy định pháp luật và căn cứ vào thời điểm được xác định là đã chết.
Người thừa kế mất liên lạc có bị mất phần di sản không?
Không chỉ vì mất liên lạc. Người thừa kế chỉ mất hoặc không còn quyền hưởng di sản khi có căn cứ pháp luật tương ứng, chẳng hạn như họ từ chối nhận di sản hợp pháp hoặc thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản theo quy định.
Đối với trường hợp từ chối nhận di sản, Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 quy định việc từ chối phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản và phải được lập thành văn bản.
Do đó, việc một người không liên lạc, không đến nhận di sản hoặc không tham gia thỏa thuận phân chia không thể tự động được hiểu là họ đã từ chối nhận di sản.
Nhận xét của Luật sư Nguyễn Văn Hùng: Nếu không có văn bản thể hiện ý chí từ chối nhận di sản hoặc căn cứ pháp lý khác làm chấm dứt quyền hưởng di sản thì không nên coi việc vắng mặt là từ bỏ quyền thừa kế.
Kết luận
Người thừa kế không liên lạc được vẫn có quyền hưởng di sản nếu họ còn sống và có căn cứ xác định họ là người thừa kế. Việc mất liên lạc hoặc không có mặt khi phân chia di sản không làm mất quyền hưởng di sản của họ.
Các đồng thừa kế không được tự ý chia phần tài sản của người mất liên lạc cho những người khác. Nếu vẫn có thể liên hệ, người thừa kế có thể ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục. Trường hợp biệt tích trong thời gian dài, có thể xem xét yêu cầu Tòa án tuyên bố mất tích hoặc tuyên bố chết theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu bạn đang vướng vào các vấn đề pháp lý liên quan đến tài sản, hãy chủ động liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn lộ trình giải quyết tốt nhất.
