Đồng thừa kế có được ủy quyền cho một người quản lý tài sản không? Đây là vấn đề thường gặp khi di sản chưa được phân chia, đặc biệt đối với nhà đất, nhà ở hoặc tài sản có giá trị lớn. Theo quy định của pháp luật dân sự, các đồng thừa kế có thể thỏa thuận cử một người quản lý di sản hoặc ủy quyền cho một người thực hiện công việc quản lý trong phạm vi được thống nhất.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ quyền quản lý tài sản với quyền định đoạt tài sản. Người được các đồng thừa kế ủy quyền quản lý không mặc nhiên có quyền bán, tặng cho, thế chấp hoặc chuyển nhượng toàn bộ di sản.
Đồng thừa kế có được ủy quyền cho một người quản lý tài sản không?
Có. Điều 616 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người quản lý di sản. Theo đó, người quản lý di sản có thể là người được chỉ định trong di chúc hoặc do những người thừa kế thỏa thuận cử ra.
Trong trường hợp có nhiều người cùng được hưởng một di sản, các đồng thừa kế có thể thống nhất lựa chọn một người để trực tiếp trông coi, bảo quản và thực hiện các công việc liên quan đến tài sản trong thời gian chưa phân chia.
Đồng thừa kế có thể cử một người quản lý di sản không?
Có. Việc cử một người quản lý di sản có thể được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa những người thừa kế.
Ví dụ: Ông A qua đời để lại một căn nhà cho ba người con B, C và D. Do B đang sinh sống gần căn nhà nên C và D có thể thống nhất để B trực tiếp quản lý, bảo quản căn nhà cho đến khi các bên hoàn tất thủ tục phân chia di sản.
Nhận xét của Luật sư Nguyễn Văn Hùng: Việc thống nhất một người quản lý di sản giúp tránh tình trạng nhiều người cùng quản lý nhưng không ai chịu trách nhiệm cụ thể. Tuy nhiên, người được cử quản lý chỉ có quyền thực hiện những công việc thuộc phạm vi quản lý, không vì vậy mà trở thành chủ sở hữu toàn bộ di sản.
Có thể ủy quyền cho người không phải là đồng thừa kế quản lý tài sản không?
Có thể, nếu những người có quyền đối với di sản đồng ý và xác lập việc ủy quyền hợp pháp.
Ví dụ, ba người con cùng được thừa kế một căn nhà nhưng đều sinh sống ở nơi khác. Các đồng thừa kế có thể thống nhất ủy quyền cho một người thân hoặc người khác trực tiếp trông coi căn nhà.
Trường hợp này cần xác định rõ người được ủy quyền chỉ quản lý, bảo quản tài sản hay còn được thực hiện các công việc khác như cho thuê, sửa chữa, thu tiền thuê hoặc làm thủ tục hành chính.
Theo quy định về đại diện và ủy quyền của Bộ luật Dân sự 2015, phạm vi đại diện được xác định theo nội dung ủy quyền; người được ủy quyền không được tự ý vượt quá phạm vi đó.
Người được ủy quyền quản lý tài sản thừa kế có những quyền gì?
Quyền của người quản lý di sản được quy định tại Điều 617 Bộ luật Dân sự 2015. Người quản lý di sản có quyền đại diện cho những người thừa kế trong quan hệ với người thứ ba liên quan đến di sản; được hưởng thù lao theo thỏa thuận với những người thừa kế và được thanh toán chi phí bảo quản di sản.
Người quản lý di sản có được tự ý bán tài sản không?
Không.
Theo Điều 617 Bộ luật Dân sự 2015, người quản lý di sản không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp hoặc định đoạt tài sản bằng hình thức khác nếu không được những người thừa kế đồng ý bằng văn bản.
Ví dụ, B được ba đồng thừa kế cử quản lý một căn nhà. B có thể bảo quản, sửa chữa cần thiết theo thỏa thuận nhưng không thể tự ý bán căn nhà và cho rằng mình có quyền bán vì đang là người quản lý.
Nhận xét củaLuật sư Đặng Quý Tiên: Đây là điểm rất dễ phát sinh tranh chấp. “Được quản lý” không đồng nghĩa với “được định đoạt”. Khi lập văn bản ủy quyền, các đồng thừa kế nên ghi cụ thể từng quyền được giao để tránh việc người được ủy quyền thực hiện vượt quá phạm vi cho phép.
Người được ủy quyền có được cho thuê tài sản thừa kế không?
Điều này phụ thuộc vào nội dung ủy quyền hoặc thỏa thuận quản lý di sản.
Nếu các đồng thừa kế chỉ giao nhiệm vụ trông coi, bảo quản tài sản thì người quản lý không đương nhiên có quyền cho thuê.
Nếu văn bản ủy quyền ghi rõ người được ủy quyền có quyền cho thuê, ký hợp đồng, thu tiền thuê và quản lý khoản tiền này thì người đó có thể thực hiện trong phạm vi được giao.
Đối với nhà ở, pháp luật về nhà ở cũng có quy định riêng về việc ủy quyền quản lý nhà ở và quản lý nhà ở thuộc sở hữu chung, vì vậy cần xem xét loại tài sản cụ thể khi thực hiện giao dịch.
Ủy quyền quản lý tài sản thừa kế cần lưu ý những gì?
Việc ủy quyền nên được lập thành văn bản, trong đó xác định rõ tài sản, người ủy quyền, người được ủy quyền và phạm vi công việc.
Nội dung ủy quyền nên ghi những gì?
Văn bản ủy quyền nên thể hiện rõ:
- Thông tin của tất cả người ủy quyền;
- Thông tin người được ủy quyền;
- Tài sản được quản lý;
- Quyền được thực hiện;
- Thời hạn ủy quyền;
- Trách nhiệm bảo quản tài sản;
- Chi phí quản lý và thù lao nếu có;
- Việc quản lý, sử dụng các khoản thu từ tài sản;
- Các trường hợp chấm dứt ủy quyền.
Nếu tài sản là nhà đất, việc lập văn bản cần đặc biệt chú ý đến phạm vi quyền đối với quyền sử dụng đất, nhà ở và các giao dịch liên quan.
Người quản lý di sản có phải báo cáo cho các đồng thừa kế không?
Có. Theo Điều 617 Bộ luật Dân sự 2015, người quản lý di sản có nghĩa vụ thông báo về tình trạng di sản cho những người thừa kế, bảo quản di sản và bồi thường thiệt hại nếu vi phạm nghĩa vụ của mình mà gây thiệt hại.
Do đó, người được giao quản lý không nên tự mình quyết định mọi vấn đề liên quan đến tài sản mà không thông báo cho các đồng thừa kế.
Khi nào việc ủy quyền quản lý tài sản thừa kế chấm dứt?
Việc ủy quyền có thể chấm dứt khi hết thời hạn, công việc ủy quyền đã hoàn thành hoặc theo thỏa thuận của các bên và các trường hợp chấm dứt đại diện theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Đối với việc quản lý di sản, khi di sản đã được phân chia và quyền của từng người đối với tài sản đã được xác định thì nhu cầu quản lý chung thường không còn.
Nếu các đồng thừa kế muốn tiếp tục giao một người quản lý tài sản sau khi đã phân chia, cần căn cứ vào quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của từng người và xác lập quan hệ ủy quyền phù hợp.
Kết luận
Đồng thừa kế có thể ủy quyền cho một người quản lý tài sản thừa kế. Việc này có thể được thực hiện thông qua thỏa thuận cử người quản lý di sản hoặc văn bản ủy quyền với phạm vi quyền cụ thể. Tuy nhiên, người quản lý không được tự ý bán, tặng cho, thế chấp hoặc định đoạt di sản nếu không có sự đồng ý bằng văn bản của những người thừa kế theo quy định tại Điều 617 Bộ luật Dân sự 2015.
Vì vậy, khi ủy quyền quản lý di sản, các đồng thừa kế nên xác định rõ người được ủy quyền được làm gì, không được làm gì, thời hạn bao lâu và trách nhiệm đối với tài sản để hạn chế tranh chấp phát sinh.
Nếu bạn đang vướng vào các vấn đề pháp lý liên quan đến tài sản, hãy chủ động liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn lộ trình giải quyết tốt nhất.
